Isık-Köl (Göl) Gezisi #5 [Ruh-Ordo: Boz-Üy (Geleneksel Kırgız Evi)]


Kırgız göçebe hayatının vazgeçilmezi Boz-Üy (Geleneksel Kırgız Evi). O kadar vazgeçilmez ki, bazı Kırgızlar bu evleri günlük hayatlarında yaz kış demeden kullanmaya devam ediyor. Adı üstünde boz (boz-mak) üy(ev), yani bozulabilir ev. Kırgızlar bu evleri kolaylıkla bozup yapabiliyor. Öyle ki, bu alanda kendilerini göçebe oyunlarında kanıtlamış ve çok hızlı bir şekilde boz-üyleri kurmuşlar bile.
Boz-üyün baca kısmı, yani tündüğü bugünkü Kırgız bayrağının da sembolü olmuş. Bunun da sebebi tündük kısmının çadırın merkezi olup birlikteliği sembolize etmesi.


Bu geleneksel Kırgız evinin içinde bile bazı kurallar var. Boz-üyler iki kısıma bölünüyor. Sağ kısıma Epçi Cak adı veriliyor ve bu kısımda bayanlar yer aldığından haliyle el işçilikleri, mutfak malzemeleri bu kısımda yer alıyor. Yukarıdaki resimde de bazı mutfak malzemeleri ve bir havan görmeniz mümkün. Aşağıdaki resimde ise Kırgız geleneksel motiflerinini taşıyan keçeden el sanatlarını görmeniz mümkün.


Boz-üyün orta kısmında, yani kapının tam karşısında bir sandık ve üzerine yığılmış haldeki yorganları, döşekleri görebilirsiniz.


Boz-üyün tam ortasında ise ocaklar yer alıp boz-üyün ısınma ve yemek pişirme ihtiyacını karşılıyor. Bu sırada tabii ki de tündük açılıyor ve dumanın dışarı çıkması sağlanıyor. Daha sonra ise; tekrar bu kısım kapatılır.


Boz-üyün sol tarafına ise; Er Cak denilmekte. Bu tarafta erkekler yaşadığı için duvarlarda erkek eşyalarıyla kürkleri görmeniz mümkün. Yerde ise sırasıyla konuk ağırlamak için minderler yer almakta. Burası aynı zamanda konuklara komuz dinletisinin sunulduğu yer.


Yukarıda da bahsettiğim gibi Kırgız kültürünün olmazsa olmazı komuzu Er Cakta  kürklerin hemen yanında bulabilirsiniz. Gerçi artık komuz çalmakta kız erkek ayrımı yok ama olsun yine de.


Boz-üyün içini süslemek içinse, ipten yapılan püsküller kullanılmakta. Bunun dışında şırdak denilen halılar da yine süs için boz-üyün içinde kullanılmakta.


Bu arada boz-üyler ne kadar güzel süslenmiş olursa, o kadar zenginliği göstermekte. Bu boz-üyde Isık Köl (Göl) Bölgesi'ndeki Çolpon-Ata şehrinde bulunan Ruh-Ordo müzesindeki kültür sanat binasında yerini almış durumda.Zannedersem o yüzdendir ama boz-üyün dışı oldukça sade tutulmuş ama, kültürel zenginliklikle birlikte güzellikte boz-üyün içinde korunmuş.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder